تبلیغات
سیستماتیک گیاهان داروئی - كشف داروی موثر ضدمالاریا از گیاهان بومی خراسان


Admin Logo
themebox Logo
y
نویسنده :معصومه
تاریخ:دوشنبه 18 مهر 1390-11:20 ق.ظ

كشف داروی موثر ضدمالاریا از گیاهان بومی خراسان

پدر فیتوشیمی و ترپنوئید‌های ایران موفق به كشف داروی موثر ضدمالاریا از گیاهان بومی خراسان و آزمایش موفقیت‌آمیز آن بر روی مدل‌های موش‌های هم‌ خون شد.

به گزارش خبرنگار «علمی» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، دكتر عبدالحسین روستائیان كه در دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات سخن می‌گفت، اظهار كرد: مالاریا یكی از جدی‌ترین خطرات سلامتی در بسیاری از بخش‌های جهان به ویژه در آفریقا و آ‌مریكای لاتین با میزان مرگ و میر بالا به شمار آمده و این وضعیت در اپیدمی‌های بومی به واسطه انتشار انگل‌های مقاوم در برابر داروهای استاندارد خطرناك‌تر و پیچیده‌تر می‌شود. این بیماری به وسیله تك یاخته‌ای از جنس پلاسمودیوم در گلبول‌های قرمز ایجاد شده، از طریق نیش آ‌لوده (آنوفل) منتقل شده و باعث تب و لرز دوره‌ای می‌شود.

وی افزود: میزان مرگ ومیر ناشی از مالاریا در كودكان زیر چهار سال، به علت مقاومت انگل مربوطه در برابر داروی كلروكین (chloroquie) در طول مدت شش سال، یازده برابر افزایش داشته است؛ به گونه‌ای كه تنها در آفریقا سالانه این بیماری منجر به مرگ بیش از یك میلیون كودك می‌شود. تفكر برای ریشه كن كردن این بیماری به واسطه استفاده از واكسن، واقع‌گرایانه نیست.

روستائیان با بیان این‌كه تا كنون داروهای فراوانی برای درمان مالاریا پیشنهاد و مصرف شده است، تصریح كرد: در این میان معروف‌ترین و جدیدترین ‌آن‌ها «آرتمیزینین» به عنوان یك «سسكویی‌ ترپن لاكتون» با حلقه «اندوپروكسید» از گیاه «Artemisia anuua» و مشتقات آن مثل آرتمیتر،‌ آرتزونات و غیره است.

وی ادامه داد: آرتمیزینین و مشتقاتش به دلیل داشتن گروه‌های اندوپروكسید، اثر ضد مالاریایی از خود نشان می‌دهند. این تركیبات با آلكیله كردن پروتئین‌های دیواره سلولی و اتصال به آهن هموگلوبین باعث اختلال در متابولیسم با یك انگل شده و انگل را از بین می‌برند. تهرانولید (Tehranolide) به عنوان یك عامل ضد مالاریای جدید با ساختار «سسكویی‌ ترپن لاكتون اندوپروكسید» معرفی خواهد شد. تهرانولید یك «سسكویی‌ ترپن لاكتون» مشابه آرتمیزینین است. تاثیرات ضد مالاریایی (Tehranolide) موجود در عصاره گیاه «Artemisia diffusa» بر روی انگل مالاریای جوندگان (plasmodium berghei NY strain) در مدل موش‌های هم‌ خون مورد ارزیابی قرار گرفته ‌است.

عضو هیات علمی گروه شیمی و فیتوشیمی دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات با اشاره به این‌كه این ماده گیاهی (Artemisia diffusa) در سپتامبر 2005 از منطقه شمال شرقی ایران از مناطق احمدآباد و زمان آباد در استان خراسان جمع‌آوری و شناسایی شده‌ است، در خصوص نحوه استخراج و خالص‌سازی آن خاطرنشان كرد: ابتدا اندام هوایی خشك شده گیاه به قطعات كوچك تقسیم شده و سپس با حلال سه گانه قطبی، نیمه قطبی و غیر قطبی در مدت معین، استخراج در دمای اتاق صورت می‌گیرد.

روستائیان اضافه كرد: حلال از عصاره استخراج شده در دستگاه تبخیر كننده خلا جدا شده و عصاره خام بدست می‌آید، سپس توسط حلال 600 میلی‌لیتر اتانول كه با 500 میلی‌لیتر آب رقیق شده، استخراج به صورت متوالی با هگزان و كلروفرم صورت گرفته، آن‌گاه چربی زدایی در دمایی مشخص صورت می‌گیرد. حلال كلروفرم از عصاره استخراج شده در دستگاه تبخیر كننده خلا جدا شده و عصاره به دست می‌آید. در ادامه با روش استخراج با حلال تركیبات موجود در عصاره بر اساس قطبیت جدا می‌شد. بدین ترتیب كه ابتدا با یك حلال غیر قطبی، سپس با حلال‌های نیمه قطبی و آن گاه با حلال نسبتا قطبی استخراج انجام می‌شود.

وی درباره مطالعات انجام شده این طرح در فاز حیوانی عنوان كرد: این مطالعه بر روی موش‌های نر NMRI mice كه توسط انستیتو پاستور ایران تامین می‌شود، انجام شد. موش‌ها در دمای اتاق (23-20C) و تحت شرایط 12 ساعت روز و 12 ساعت شب قرار گرفتند. غذا و آب به میزان كافی در اختیار آنها قرار داده شد. سپس تست‌های ضد مالاریا بر روی آن‌ها انجام شد.

روستائیان در خصوص مطالعه سمیت عصاره‌های گیاهی بر روی موش‌های سالم تصریح كرد: طی هشت روز تزریق به میزان 100 میكرولیتر از عصاره گیاهی با غلظت‌های متفاوت 27، 2.7 و 0.27 میلی‌گرم بر لیتر از عصاره گیاهی انجام شد. بدین ترتیب بررسی اثر سمیت عصاره گیاهی بر روی موش‌های سالم انجام شد. در چهار گروه از موش‌های سالم BALB/c شامل حلال دارویی (شاهد) و تهرانولید، مشقاتش و با غلظت‌های مختلف آن (آزمون) تزریق و سمیت دارو با بررسی عوارض فیزیوپاتولوژیك شامل تغییرات وزن بدن، فعالیت فیزیولوژیكی، وزن كامل كبد (اسپلنومگالی) و وزن كامل طحال (هپاتومگالی) ادامه یافت.

به گفته وی بررسی اثر ضد مالاریایی فركشنی از عصاره گیاهی شامل «سزكوئی ترپن لاكتون تهرانولید» بر روی موش‌های بیمار از دیگر مراحل این تحقیق بوده است؛ در این مرحله تزریق فركشنی از عصاره‌های گیاهی شامل تهرانولید بر روی چهار گروه از موش‌های بیمار برای دوازده روز به میزان 100 میكرو لیتر از عصاره گیاهی با غلظت 100 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر صورت گرفت. اثر ضد مالاریایی فركشن حاوی «سزكوئی ترپن تهرانولید»، بر روی موش‌های بیمار با بررسی تغییرات درصد پارازیتمی و عوارض فیزیوپاتولوژیك شامل تغییرات وزن بدن، فعالیت فیزیولوژیكی، وزن كامل كبد (اسپلنومگالی) و وزن كامل طحال (هپاتومگالی) انجام می‌شود. نهایتا هر روز با شمارش گلبول‌های قرمز انگل‌دار و سالم میزان پارازیتمی تعیین شد.

روستائیان خاطرنشان كرد: نتایج ارزیابی تاثیرات ضد مالاریایی ‌موجود در عصاره گیاه «Artemisia diffusa» كه بر روی انگل مالاریای جوندگان در مدل‌ موش‌های هم خون مورد قرار گرفت، طی آزمایش‌های میكروسكوپی نشان می‌دهد كه این تركیبات با آلكیله كردن پروتئین‌های دیواره سلولی و اتصال به آهن هموگلوبین باعث اختلال در متابولیسم با یك انگل شده و انگل را از بین می‌برند. بنابراین تهرانولید را می‌توان به عنوان یك عامل ضد مالاریای جدید با ساختار سسكویی ترپن لاكتون اندوپروكسید معرفی كرد.

به گزارش ایسنا، مقاله علمی این تحقیق در پنجاه و نهمین كنگره بین‌المللی و اجلاس سالانه انجمن‌ پژوهش‌های گیاهان دارویی و محصولات طبیعی در آنتالیای تركیه ارائه شده است.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات()